Core Web Vitals: sayt tezligi va Google reytingi

Saytingiz sizning noutbukingizda bir zumda ochiladi. Ochilmasa ham ajablanmaysiz — brauzer uni allaqachon eslab qolgan, ofisdagi internet esa tez.

Mijoz boshqa sharoitda turadi. U Yunusoboddan avtobusda ketyapti, telefoni uch yillik, ulanish esa to'rt tayoqchadan ikkitasi. Sahifa oq bo'lib turgan uchinchi soniyada u orqaga qaytadi va raqobatchini ochadi.

Google shu farqni o'lchaydi va uni Core Web Vitals deb ataydi. Bu — real foydalanuvchilar brauzeridan yig'iladigan uchta ko'rsatkich. Quyida ular nimani anglatishi, hisobotni qanday o'qish va tezlikni qayerdan boshlab tuzatish kerakligi yozilgan.

Core Web Vitals nima va uchta ko'rsatkich nimani o'lchaydi

Core Web Vitals — sahifaning foydalanuvchi uchun qanchalik qulay ochilishini o'lchaydigan uchta raqam. Ular sekundomerdan emas, saytga kirgan odamlarning brauzeridan yig'iladi. Baho o'rtacha qiymat bo'yicha emas, tashriflarning 75-protsentili bo'yicha qo'yiladi: yashil baho olish uchun tashriflarning to'rtdan uch qismi chegaradan past bo'lishi kerak. Eng og'ir chorak bahodan tashqarida qoladi — aks holda bir nechta eski telefon butun hisobotni buzib qo'yardi.

LCP — eng katta mazmun qachon chiziladi

LCP sahifadagi eng katta ko'rinadigan element — odatda bosh surat yoki katta sarlavha — qachon to'liq chizilganini o'lchaydi. Google chegaralari: 2,5 soniyagacha yaxshi, 4 soniyagacha tuzatish kerak, 4 soniyadan keyin yomon.

Ko'pincha aybdor bitta narsa bo'ladi: bosh sahifadagi katta surat. Toshkentdagi to'yxona saytida u kamera fayli holicha, olti megabaytga yaqin turgan edi — LCP boshqa hech qanday tuzatishsiz shu bitta fayl tufayli yomon chiqadi.

INP — bosishga javob qancha kutiladi

INP sahifadagi bosish, tegish va klaviatura harakatlarining javob tezligini o'lchaydi: siz tugmani bosdingiz, ekranda o'zgarish qachon ko'rindi. Chegaralar: 200 millisekundgacha yaxshi, 500 millisekundgacha tuzatish kerak, undan yuqorisi yomon. Aylantirish va kursor harakati bu ko'rsatkichga kirmaydi.

INP yomon bo'lishining asosiy sababi — brauzerni band qilib qo'ygan skriptlar. Internet-do'konda «Savatga» tugmasi bosilgach yarim soniya hech narsa bo'lmasa, mijoz uni ikkinchi marta bosadi va savatga ikkita mahsulot tushadi.

CLS — sahifa ko'z oldida sakraydimi

CLS kutilmagan siljishlarni o'lchaydi: matnni o'qiy boshlaysiz, tepada reklama yuklanadi va butun matn pastga siljiydi. Chegaralar: 0,1 gacha yaxshi, 0,25 gacha tuzatish kerak, undan yuqorisi yomon.

Eng ko'p uchraydigan sabab — o'lchami ko'rsatilmagan suratlar va kech yuklanadigan vidjetlar. Ariza shakli ustida turgan surat kech kelsa, mijoz «Yuborish» o'rniga boshqa tugmani bosib qo'yadi.

PageSpeed Insights hisobotini qanday o'qish kerak

Ko'pchilik PageSpeed Insights ni ochib, faqat bitta narsani — yuqoridagi 0 dan 100 gacha bo'lgan ballni ko'radi. Aynan shu joyda eng katta chalkashlik boshlanadi.

Hisobotda ikki xil ma'lumot bor va ular bir narsani o'lchamaydi:

• Real foydalanuvchilar ma'lumoti. Yuqoridagi blok — Chrome brauzeridan yig'ilgan, oxirgi 28 kunlik tashriflar bo'yicha. Core Web Vitals bahosi aynan shundan chiqadi.
• Sinov o'lchovi. Pastdagi rangli ball — Lighthouse dasturi sahifani bitta shartli qurilmada ochib olgan natijasi. U xatoni topish uchun qulay, lekin baho emas.

Shuning uchun ball 92 bo'lib, real ma'lumot qizil turishi mumkin — va aksincha. Rahbarga ballni emas, yuqoridagi uchta ko'rsatkichni ko'rsating.

Yangi sayt uchun real ma'lumot bo'lmasligi mumkin: tashrif kam bo'lsa, tizim uni ko'rsatmaydi va butun domen bo'yicha umumiy raqamga o'tadi. Samarqanddagi yangi ochilgan restoran sayti uchun bu odatiy hol — bunda sinov o'lchoviga qarab ishlayverasiz, real ma'lumot bir-ikki oydan keyin to'planadi.

Xuddi shu uchta ko'rsatkich Google Search Console ichida ham alohida hisobot bo'lib turadi va u yerda sahifalar guruhlarga bo'lingan holda ko'rsatiladi. Tuzatishdan keyin tekshiruvni qo'lda ishga tushirasiz, tizim esa 28 kun kuzatadi. Search Console'ni hali ulamagan bo'lsangiz, Google Search Console'ga saytni ulash qo'llanmasidan boshlang.

Sayt nega sekin ochiladi: beshta asosiy sabab

Tezlik muammosi deyarli har doim shu beshtadan biri bo'lib chiqadi. Ular ta'sir kuchi bo'yicha tartiblangan.

• Server kech javob beradi. Sahifa hali chizilmasidan oldin brauzer birinchi javobni kutadi. Arzon umumiy hostingda bitta mashinada yuzlab sayt turadi va navbat paydo bo'ladi.
• Suratlar og'ir. Telefon kamerasidan olingan fayl to'g'ridan-to'g'ri yuklanadi. Katalogda qirq mahsulot bo'lsa, sahifa o'nlab megabaytga chiqadi.
• Ortiqcha skriptlar. Slayder, chat vidjeti, ikkita tahlil hisoblagichi, uchta reklama piksellari — har biri alohida fayl va alohida kutish.
• Shrift va uslub fayllari chizishni to'sadi. Brauzer ular yuklanmaguncha matnni ko'rsatmaydi, ekran esa bo'sh turadi.
• Sahifa bo'laklab keladi. Blok yuklangan sayin joyi kengayadi, mazmun sakraydi va CLS buziladi.

Toshkentdagi bir tadbir tashkilotchisi saytida bosh sahifada uchta hisoblagich va ikkita chat vidjeti turardi. Ularning ikkitasi bir yil oldin sinov uchun qo'yilgan va o'chirilmagan edi. Bunday «unutilgan» skriptlarni topish uchun brauzerning tarmoq bo'limini ochish yetarli.

Rasmlarni optimallashtirish — eng katta va eng oson yutuq

Aksariyat saytda sahifa vaznining yarmidan ko'pini suratlar egallaydi. Shuning uchun ish shundan boshlanadi — va bu qism dizaynni buzmaydi.

• Formatni almashtiring: WebP yoki AVIF bir xil sifatda JPEG'dan ancha yengil chiqadi.
• O'lchamni joyiga moslang. Sahifada 600 nuqta kenglikda ko'rinadigan surat 3000 nuqta bo'lib turishi shart emas.
• Har suratga kenglik va balandlik yozing. Brauzer joyni oldindan ajratadi va sahifa sakramaydi.
• Telefonga alohida, kichik nusxa bering — buni srcset hal qiladi.
• Pastdagi suratlarga kechiktirib yuklashni qo'ying, birinchi ekrandagi asosiy suratga esa qo'ymang: aynan u LCP elementi bo'ladi va kechiktirish uni yomonlashtiradi.

Chorsu bozoridagi mato ulgurji do'konining katalogi shu bitta bosqichdan keyin telefonda ochiladigan bo'ldi: suratlar WebP'ga o'tkazildi va har biri ikki o'lchamda saqlandi. Kodda hech narsa o'zgarmadi.

Eng yaxshisi — buni qo'lda emas, sayt o'zi bajarsin. Boshqaruv panelidan yuklangan surat avtomatik siqilib, kerakli o'lchamlarga bo'linsa, kontent-menejer bir yildan keyin ham xato qilmaydi. Platforma tanlashda shu narsa ko'pincha e'tibordan chetda qoladi — taqqoslash WordPress, Tilda yoki maxsus sayt maqolasida berilgan.

Hosting va TAS-IX: server qayerda turgani qancha vaqt yeydi

Brauzer birinchi baytni kutgan vaqt LCP ichiga to'g'ridan-to'g'ri kiradi. Server qayerda turgani shu kutishga ta'sir qiladi.

O'zbekistonda bu masalaning o'z tomoni bor. Mahalliy provayderlar trafikni TAS-IX — Toshkentdagi almashinuv nuqtasi orqali bir-biriga uzatadi. Mahalliy hostingdagi sayt mahalliy foydalanuvchiga shu qisqa yo'l bilan yetadi. Server chet elda tursa, har bir so'rov chegaradan chiqib, qaytib kirishi kerak.

Lekin «mahalliy» avtomatik «tez» degani emas. Amalda uchta savolni birga hal qilish kerak:

• Auditoriyangiz qayerda? Mijozlar faqat O'zbekistonda bo'lsa, mahalliy hosting yoki mintaqaga yaqin server mantiqan to'g'ri.
• Serverning o'zi qanday? Arzon umumiy tarifda mahalliy server ham sekin javob beradi. Bu yerda tarif emas, resurs va sozlash muhim.
• Auditoriya aralashmi? Eksport qiluvchi kompaniya uchun CDN qo'yilsa, surat va uslub fayllari foydalanuvchiga yaqin nuqtadan beriladi.

Buxorodagi ipak mahsulotlari eksportchisi buni amalda ko'rdi: sayti Yevropadagi arzon serverda turgani uchun mahalliy mijozlarda birinchi javob sekin kelardi, ayni paytda chet ellik xaridorlar uchun farq sezilmasdi. Auditoriyaning katta qismi O'zbekistonda bo'lgani uchun serverni yaqinroqqa ko'chirish mantiqiy qaror bo'ldi.

Tekshirish oddiy: saytni mahalliy mobil internetdan oching va PageSpeed Insights hisobotidagi server javobi vaqtiga qarang. Taxmin qilmang — ikki xil hostingda o'lchov ikki xil chiqadi va farq soniyalarda ko'rinadi.

Mobil tezlik: telefon sizning kompyuteringiz emas

Sinovni telefonda o'tkazish shart, chunki farq faqat internetda emas. Telefon protsessori zaifroq va u skriptlarni sekinroq bajaradi. Kompyuterda sezilmaydigan og'irlik telefonda bir necha soniyaga aylanadi.

Amaliy tartib quyidagicha:

• Saytni eng eski telefondan oching — ofisdagi yangi qurilma vaziyatni yashiradi.
• Wi-Fi'ni o'chirib, mobil internetda tekshiring va shahar tashqarisida ham sinab ko'ring.
• Tugmalar barmoq bilan bosilishiga ishonch hosil qiling: bir-biriga yopishgan havolalar noto'g'ri bosishga olib keladi.
• Telefonda kerak bo'lmagan bloklarni chizmang. Katta slayderni yashirish emas, umuman yuklamaslik kerak.

Toshkentdagi yetkazib berish xizmati buyurtma shaklini telefon uchun soddalashtirdi: yetti maydon o'rniga uchta qoldi, xarita esa faqat kerak bo'lganda yuklanadigan bo'ldi. Shakl yengillashgani sahifa tezligini ham, to'ldirilish darajasini ham birga yaxshilaydi.

Tezlik reytingga qanchalik ta'sir qiladi — va qanchalik yo'q

Bu yerda haqiqatni aytish kerak. Google hujjatlarida tezlik alohida, yagona reyting omili emasligi ochiq yozilgan: tizim sahifa qulayligiga tegishli bir necha signalga qaraydi va mazmun mos bo'lsa, sahifa qulayligi o'rtacha bo'lsa ham yuqori chiqishi mumkin (Google: sahifa tajribasi).

Amaliy xulosa ikkita. Birinchisi: sekin sayt yaxshi javobni yomon javobdan ustun qilmaydi — avval mazmun. Ikkinchisi: bir xil kuchdagi ikki sahifa o'rtasida tezlik tarozi bosadi, ayniqsa mobil natijalarda.

Undan ham muhimi — tezlik reytingdan tashqari ishlaydi. Sahifa tez ochilsa, mijoz orqaga qaytmaydi, savatni tashlab ketmaydi va ariza shaklini oxirigacha to'ldiradi. Bu ta'sirni Google emas, o'zingizning hisobotingiz ko'rsatadi.

Farg'onadagi ko'chat pitomnigi buni oddiy tekshirdi. Katalog telefonda sekin ochilardi va tahlil hisobotida foydalanuvchilarning katta qismi mahsulot sahifasiga yetmasdan chiqib ketayotgani ko'rinardi. Bu yerda pozitsiyani emas, yo'qotilgan buyurtmani sanash kerak.

Shuning uchun tezlikni SEO'ning butun rejasidan ajratib olmang: u texnik asosning bir bo'lagi, xolos. Rejaning qolgan qismi SEO nima va nega kerak maqolasida yig'ilgan, texnik xatolarni esa SEO audit ro'yxati bo'yicha o'zingiz topib chiqishingiz mumkin.

Ko'p beriladigan savollar

PageSpeed'da 100 ball olish shartmi?

Yo'q. Reytingga ball emas, real foydalanuvchilar ma'lumoti ta'sir qiladi.

Oxirgi o'n ballni qidirib ketish odatda foydasiz mehnat: chat vidjetini yoki tahlil hisoblagichini o'chirmaguncha ular yig'ilmaydi, o'chirsangiz esa biznesga kerak vosita yo'qoladi. Uchala ko'rsatkich yashil bo'lsa, ish bajarilgan.

Nega kompyuterda yashil, telefonda qizil chiqadi?

Chunki bu ikki xil o'lchov. Mobil sinov zaifroq protsessor va sekinroq tarmoqni taqlid qiladi.

Mijozlaringizning katta qismi telefondan kirsa, aynan mobil natija muhim. Buni taxmin qilmang: Search Console yoki tahlil tizimingizdagi qurilmalar hisobotidan ko'ring.

Tezlikni oshirsam pozitsiyam ko'tariladimi?

Faqat tezlik hisobiga katta sakrash kutmang. Agar sahifangiz mazmunan raqobatchidan zaif bo'lsa, tezlik uni birinchi o'ringa chiqarmaydi.

Tezlik ikki holatda aniq ishlaydi: sahifalar mazmunan teng bo'lganda va sayt shu qadar sekin bo'lganda foydalanuvchi uni ochib ulgurmayotganda. Ikkinchi holat O'zbekistonda kutilganidan ko'ra ko'proq uchraydi.

Saytim yangi, «ma'lumot yetarli emas» deb yozyapti. Nima qilay?

Bu xato emas. Real foydalanuvchilar ma'lumoti to'planishi uchun tashrif kerak, yangi saytda esa u hali yo'q.

Shu davrda sinov o'lchovidagi tavsiyalar bo'yicha ishlang: suratlar, skriptlar va server javobi. Tashrif to'plangach, real ma'lumot o'zi paydo bo'ladi.

WordPress saytini tezlashtirib bo'ladimi?

Ha, ko'p hollarda. Odatda kesh qo'yiladi, ortiqcha plaginlar olib tashlanadi, suratlar qayta ishlanadi va shrift fayllari kamaytiriladi.

Chegara ham bor: o'nlab plagin va og'ir shablon ustiga qurilgan saytda har tuzatish keyingi yangilanishda buzilaveradi. Bunday holatda tezlashtirishga sarflangan pul yangi platformaga o'tishdan arzon chiqmasligi mumkin.

Tezlik — bir marta qilinadigan ish emas, sayt qurilishidagi qaror. Yangi loyihada uni boshidan hisobga olish keyin tuzatishdan arzon: veb-sayt va platformalar sahifasida ish qanday olib borilishi va nima kiritilishi yozilgan.